Gần đây đã diễn ra cuộc họp mặt khối các nước có nền kinh tế lớn các châu lục BICS  tại UAFA Karsachstan. BICS là viết tắt của Brasilien, Indien, China và Nam Mỹ.

Không đả động đến thị trường chứng khoán TQ đang lao dốc, BICS chỉ trích mạnh khuôn mẫu tự do thương mại toàn cầu của phương tây, thỏa thuận thắt chặt quan hệ hợp tác nhiều mặt trong khuôn khổ BICS, nhất là trong lĩnh vực chính trị.

Trong bối cảnh châu Âu khó khăn giữ vững khối EU và người dân châu Âu giảm lòng tin vào một khu vực đồng tiền chung Euro, những thỏa thuận này của BICS mang tính quan trọng.

China tích cực tạo những giao ước mới, Nga nhiệt liệt ủng hộ, đây là con đường lựa chọn để Nga dễ dàng quay lưng lại với châu Âu.

Trong những năm tới, Trung quốc sẽ đầu tư nhiều tỉ đô la nhằm liên thông châu Á với châu Âu. Từ lâu, Trung quốc đã công bố kế hoạch triển khai mở Con đường tơ lụa mới, tại cuộc gặp mặt này, Con đường tơ lụa đã được đề cao và nhấn mạnh tầm quan trọng của nó.

Mới đây, đoàn chính khách cấp cao của các nước châu Âu, Nga và Trung quốc đã có cuộc gặp do quĩ Körber tổ chức tại Berlin, một vị bộ trưởng thuộc phái đoàn Trung quốc cũng đã giới thiệu dự án này nhằm lôi kéo các quốc gia khác tham gia:

– Tạo vùng thương mại tự do, không thuế quan, hội nhập về ngoại thương cũng như văn hóa. Các nước đều có tiếng nói ngang nhau. Ngân hàng đầu tư phát triển sẽ hỗ trợ dự án.

– Ngân hàng đầu tư phát triển hạ tầng Á châu AIIB có lẽ là thành công lớn nhất của Trung quốc trên trường quốc tế cho tới nay, có sức đọ tranh với ngân hàng Thế giới. Bên cạnh các nước ở châu Á, Đức, Pháp, Ý, Anh cũng đã đặt bút ký nhằm hướng tới thị trường hơn tỉ dân của Trung quốc.

Xong, Trung quốc đã không thể trả lời những thắc mắc đặt ra của châu Âu như:

  • Qua dự án, liệu China chỉ đơn thuần theo đuổi mục đích là thâm nhập thị trường kinh tế Á Âu?
  • Ai sẽ là người đưa ra những niêm luật? Tiếng nói của các nước thành viên có ngang nhau khi biểu quyết một vấn đề ?
  • Ngang nhau như Luxemburg  trong EU?, hay như Trung quốc và các nước nhỏ láng giềng?

Màn giới thiệu về đại dự án của Trung quốc tại Berlin cứ lờ mờ, chỉ việc đầu tư có chủ đích vào những nước láng giềng của Trung quốc là rõ nét, các nước này sẽ bị lệ thuộc ít nhất là về kinh tế, họ không thoát khỏi tấm lưới trùm là „Ngân hàng đầu tư phát triển“ mà Trung quốc lập ra.

„Hãy thẳng thắn với chúng tôi về ý đồ thật của các bạn, sau đó châu âu mới có thể xem xét xem có hợp tác được không“, một khách mời đã lên tiếng tại cuộc gặp.

Trung quốc ngày càng tạo ảnh hưởng rõ rệt của mình trong khu vực Trung và Nam á, khu vực Ấn độ dương.Tại UFA, Nga và Trung quốc đã nhấn mạnh tới một „cỗ máy vận hành mới cho toàn cầu” nhưng qua dự án Con đường tơ lụa, ta thấy Trung quốc dường như vẫn trung thành với đường lối ngoại giao ẩn mình, khéo léo né tránh tham vọng bành trướng của 30 năm trước, thời Đặng Tiểu Bình.

Năm 2013, chủ tịch TQ Xi Jinping trong lời phát biểu tại Kasachstan đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng đặc biệt của Con đường tơ lụa 2000 năm trước đây và việc xây dựng một Con đường tơ lụa mới. Lời hứa của chủ tịch nước kiêm bí thư Đảng cộng sản Trung quốc đã được mọi người cho là những hứa hẹn sáo rỗng thường thấy trong các bài phát biểu của chính khách Trung quốc mà thôi.

Nhưng 2 năm sau, dự án „Một vành đai, một con đường“ chính thức hình thành, đằng sau dự án là chính sách đối ngoại mới của Xi: tầm nhìn mới cho chiến lược phát triển kinh tế. Với 4,4 tỉ dân của 65 nước hai lục địa Á Âu, chiếm 2/3 dân số thế giới, “Con đường tơ lụa” thực chỉ vì mục đích kinh tế hay là tính toán kĩ lưỡng cho tham vọng bành trướng nhưỡng thổ? Nếu Con đường tơ lụa theo sự tính toán của Trung quốc, chỉ nhằm đến đích phát triển kinh tế thì cũng chỉ mang lại lợi nhuận cho một mình TQ mà thôi.

Con đường tơ lụa mới thực ra khởi điểm từ rất nhiều nơi:

1. Từ trung tâm hàng giá rẻ Yiwu theo đường biển phía đông Trung quốc hướng về Tây.

2. Từ cố đô Xi an, là điểm xuất hành của đàn lạc đà cách đây 2000 thẳng hướng châu Âu.

3. Đường xe lửa vận tải từ thành phố Chongqing tây nam Trung quốc qua Trung Á, Nga và Ba lan, điểm cuối là Duisburg(Đức) đã bắt đầu hoạt động, thời gian vận chuyển hàng trên tuyến đường này là 2 tuần, nhanh hơn nhiều so với vận chuyển đường biển. Tuy nhiên, Trung quốc gần như chỉ muốn xuất khẩu thật nhiều hàng hóa giá rẻ sang châu Âu mà không chịu mở rộng cửa cho hàng hóa của châu âu vào Trung quốc. Mỗi tuần có 5 chuyến hàng từ Chongqing sang Duisburg nhưng chỉ có 1 chuyến hàng chạy hướng ngược lại.

4. Trung quốc đã lên kế hoạch cho tuyến đường sắt thứ 2 tới châu Âu, qua Kirgistan, Usbekistan và điểm đến là Thổ Nhĩ kì.

.

die

Foto: Infografik Die Welt

.

5. Tại Tân cương, đã bắt đầu xây dựng mạng lưới đường giao thông gồm xa lộ, đường sắt và cả đường ống dẫn qua ngả Pakistan bất chấp bạo động, khủng bố tại khu vực này. Hành lang giao thông này dẫn tới Trung và Nam Á, Trung Cận Đông và điểm đến là châu Âu, thậm chí cả châu Phi và thủ tướng Pakistan đã rất hi vọng vào sự biến đổi của môi trường đầu tư tại Pakistan trong thời gian tới.

Mạng lưới giao thông từ Tân Cương qua Trung Á, chạy dọc theo tuyến đường sắt Sibiri sẽ giúp Trung quốc tiếp nhận dầu, khí đốt đang ngày càng khan hiếm từ những nước thuộc Liên bang Nga cũ.

.

d1

Ảnh: Hàng trăm xe tải chở cát đá chờ qua cửa khẩu, nhằm hướng Pakistan. Tuyến đường qua vùng núi hiểm trở Pamir cao gần 4000m của Pakistan giờ đây chìm trong bụi Foto: Tobias Kaiser

.

Hàng chục công ty lớn đang chuẩn bị sẵn sàng nhận hợp đồng xây dựng hạ tầng cơ sở cho dự án khủng này, dĩ nhiên Trung quốc sẽ sử dụng các công ty trong nước. Nhiều công ty sản xuất nguyên vật liệu, máy móc xây dựng, ngành cầu cảng, ngành đường sắt do kinh tế Trung quốc trùng xuống đang ứ thừa nguyên vật liệu.

Trung quốc hiện là nhà đầu tư đứng thứ 3 thế giới và tới 2025 sẽ có tổng số vốn đầu tư lên 1,2 bilion đô la Mỹ, một phần không nhỏ sẽ dành cho dự án Con đường tơ lụa mới. Trung quốc hợp tác với Sri Lanca, Banladesch, Myanmar với dự án một con đường tơ lụa trên biển nối các cảng của Biển đông, qua Ấn Độ Dương, tới Đông Phi, tới Địa Trung Hải, đương nhiên vấp phải phản ứng của Ấn độ. Delhi cho rằng, mục đích của Con đường tơ lụa này không phải chỉ mỗi để kích cầu phát triển kinh tế, mà là để nắm quyền kiểm soát Ấn Độ Dương. Delhi sẽ hoàn toàn bất lực khi Trung quốc xây dựng xong vành đai cầu cảng bao quanh Ấn độ.

Nga đánh giá cao tầm quan trọng của sự ra đời của Con đường tơ lụa mới. Ngân hàng đầu tư phát triển có thể giúp Nga vượt khủng hoảng do biện pháp trừng phạt tài chính kéo dài của châu Âu. Xong, khi Nga và Ấn độ nhìn thấy mình bị mất ảnh hưởng với các nước đang phụ thuộc vào họ trong khu vực, khó có thể đoán trước chuyện gì sẽ xẩy ra…

Trung quốc ngang nhiên tăng cường xây dựng trong khu vực còn tranh chấp của Biển Đông, dùng sức mạnh kinh tế o ép các nước láng giềng, phô diễn sức mạnh quân sự. Phải chăng, thời kì ẩn mình của Trung quốc đã kết thúc?

.

d2

Ảnh: đánh chìm một tàu cá của Việt nam tại Biển đông (picture alliance / EPA / Bich Tram)

.

Đương nhiên, việc Trung quốc tăng cường ảnh hưởng ở Ấn Độ Dương, Châu Á – Thái Bình Dương cũng đồng nghĩa với đụng chạm đến quyền lợi của Mỹ. Ông Tom Miller nói: “ TQ không thể thực thi dự án mà không tăng cường sức mạnh cho hải quân để bảo vệ hành lang vận tải“.

Dự án nhất định không đơn thuần chỉ là nhằm phát triển kinh tế mà là nhằm thực hiện mưu đồ bành trướng sẵn có của Đại Hán. Trung quốc biết khó thuyết phục được các quốc gia về mưu đồ của dự án nhưng biết tranh thủ ảnh hưởng tài chính và thị trường tiềm năng hơn một tỉ dân của mình để hấp dẫn các quốc gia cùng tham gia.

.

Thu Hà – VietTV.de

(tổng hợp từ báo Đức)

 

Trung quốc và con đường tơ lụa của Thế kỉ 21

Bản tin khác