der-die-das 

.

Khi người ta sống ở một đất nước mà không biết tiếng của nước đó là điều thiệt thòi lớn. Không những có khó khăn trong khi giải quyết những thủ tục hành chính và giao dịch hàng ngày với người bản địa mà thiệt thòi lớn hơn chính là không cảm nhận được tinh hoa văn hóa ở đất nước mình đang sống. Rất nhiều người trong chúng ta, dù đang sống tại CHLB Đức nhưng chủ yếu thu thập thông tin từ những nguồn tiếng Việt. Hôm nay VietTV.de được trò chuyện với nhà giáo  Nguyễn Thế Tuyền (NG NTT) về vấn đề học tiếng Đức của người Việt ở CHLB Đức.

.

VietTV.de: Xin chào ông Nguyễn Thế Tuyền và xin ông giới thiệu đôi nét về mình cho khán thính giả của Viet- TV.

NG NTT: Sau khi học xong phổ thông năm 1972, tôi được đi du học tại CHDC Đức tháng 2/ 1973. Tháng 10 năm 1978, sau khi tốt nghiệp Đại học kỹ thuật TH Karl – Marx – Stadt (TU Chemnitz ngày nay), tôi về nước và giảng dạy tại Trường ĐHBK Tp. Hồ Chí Minh từ tháng 3/ 1979. Năm 1988 tôi trở lại CHDC Đức trên cương vị là phiên dịch cho Công nhân hợp tác lao động Việt Nam. Cũng như rất nhiều người Việt Nam khác, sau biến cố chính trị năm 1989 tại Đức, tôi đã làm nhiều nghề để sống nhưng vẫn rất yêu nghề giáo. Từ nhiều năm nay, tôi là giáo viên phụ đạo toán cho học sinh phổ thông và dạy tiếng Đức cho người Việt. Ngoài ra tôi còn tham gia dịch sách báo, và mong được làm một viên gạch để xây cầu nối văn hóa Việt – Đức.

.

VietTV.de: Theo ông tiếng Đức có khó không?

NG NTT: Người ta hay nói: “die deutsche Sprache ist eine schwere Sprache”, nhưng tôi nghĩ rằng, các ngôn ngữ đều có những đặc điểm giống nhau. Tức là học để giao dịch hàng ngày thì không khó, nhưng để thể hiện nhận xét, đánh giá và cảm xúc, thì ngôn ngữ nào cũng có cái khó của nó. Có thể nói rằng, tiếng Đức không khó, nhưng vượt qua chính mình để học nó là rất khó.

.

VietTV.de: Ông có thể nói cụ thể hơn một chút?

NG NTT: Trước khi học tiếng Đức người ta phải xác định mục đích và đầu tư thời gian bao nhiêu để học, vì học tiếng Đức là học cả đời vẫn không đủ. Khi bạn đã xác định được mục đích học thì việc học đều đặn, ngày nào cũng học rất quan trọng, giống như bạn phải mở cửa hàng. Đó là điều rất khó thực hiện, vì học viên hay có lý do chính đáng (hôm nay mệt, hôm nay có khách, hôm nay có bóng đá…). Đó là cái khó của chuyện vượt qua chính mình.

.

VietTV.de: Giả sử có một người muốn học tiếng Đức từ đầu và có quyết tâm học thì anh ta phải bắt đầu như thế nào?

NG NTT: Chúng ta không bàn chuyện học viên đăng ký học ở một trường người Đức tổ chức. Chúng ta chỉ bàn đến việc học của người muốn tự học, vì đa số người Việt phải tự đi làm kiếm sống trong giờ hành chính, ít có điều kiện tham gia học tiếng Đức đều đặn. Gọi là tự học nhưng vẫn phải có thầy, ít nhất trong sáu tháng đầu. Người thầy sẽ dạy cách phát âm, sự khác nhau hai ngôn ngữ, phương pháp học… Phải học đồng thời đọc, nghe, viết, nói, dịch. Tức là mắt nhìn, miệng đọc, tay viết. Học viên phải coi việc đọc chuẩn là quan trọng nhất, đây là cái yếu của người Việt (hay người châu Á nói chung). Người học phải có nhận xét về cấu trúc câu và giải thích được nó. Ví dụ: Huong kocht Tee. Phuong und Thuy kochen Kaffee. Học viên sẽ nhận ra: Một người thì dùng „kocht“, hai người thì dùng „kochen“. Lưu ý: Chỉ có chép bài nhiều lần mới nhớ được từ và phải học từ trong một câu hoàn chỉnh chứ không nên học từ rời, khi lắp vào lại gặp khó khăn. Khi hiểu rồi cần phải học thuộc lòng.

.

VietTV.de: Ông có thể hướng dẫn đọc tiếng Đức như thế nào cho đúng? 

NG NTT: Nói chung tiếng Đức viết thế nào thì đọc thế, ít trường hợp ngoại lệ, ví dụ Blumenvase, v đọc như w là ngoại lệ. Muốn đọc đúng, chúng ta phải dùng từ điển Đức – Đức (Deutsches Wörterbuch, Duden). Người ta tách từ để đọc đúng, vì dụ fra/gen. Ge/sund/heit . Đọc „fra“ nghỉ một chút rồi mới đến „gen“, Ge – sund – heit. Sau một thời gian, học viên sẽ quen và sẽ đọc đúng. Đối với người bắt đầu, việc dùng từ điển cũng không đơn giản, nên giai đoạn đầu họ nên dùng sổ từ (Glossar).

.

VietTV.de: Sự khác nhau giữa từ điển (Wörterbuch) và Sổ từ (Glossar) là ở chỗ nào?

NG NTT: Glossar liên quan đến bài học cụ thể, cho biết nghĩa của từ này trong bài học đó chứ không mở rộng ra các văn cảnh khác. Còn trong từ điển phải tổng hợp tất cả các nghĩa của nó (có thể có minh họa bằng ví dụ). Trong nhiều tài liệu giáo khoa, sau mỗi chương có liệt kê từ mới. Đó là một phần Glossar.

 

.

VietTV.de: Nhiều người nói rằng, họ biết hết các từ trong câu nhưng không hiểu câu đó nói gì. Vấn đề nằm ở chỗ nào?

NG NTT: Tiếng Đức cũng là một ngôn ngữ giàu hình ảnh, người viết thường dùng những thành ngữ để thể hiện quan điểm của mình. Ví dụ: Er möchte mit ihr tanzen, aber sie hat ihm einen Korb gegeben (Anh ta muốn nhảy với cô ấy, nhưng cô ta đã từ chối thẳng thừng), chứ không phải „Cô ta đã đưa cho anh này một cái giỏ“. Học viên phải làm quen với việc một từ có nhiều nghĩa phù hợp với văn cảnh. Ví dụ: Der Motor hat eine Leistung von 2 KW (Leistung: công suất) Er bekommt Leistungen von Jobcenter (Leistung: trợ cấp) Note 2 ist seine gute Leistung bis jetzt (Leistung: thành tích) Die Leistungen von AOK sind… (Leistung: dịch vụ)

.

VietTV.de: Ông đánh giá như thế nào về việc học tiếng Đức của người Việt ở Đức?

NG NTT: Tâm lý chung là ai cũng muốn mình biết và khá tiếng Đức. Sau thời gian đầu học họ nhận ra rằng, khó đạt quá, đầu tư nhiều thời gian quá mà chẳng biết có kết quả không. Vả lại họ thấy những người xung quanh có mấy ai bàn về đề tài này đâu, dần dần ý chí bị phai nhạt. Thỉnh thoảng cũng có những người đăng ký học tại các cơ sở của Volkhochschule nhưng không mấy ai theo đến cùng vì họ dạy nhanh và đòi hỏi về nhà phải dành vài tiếng cho việc học bài. Điều này quá sức đối với nhiều người Việt. Nhiều người thiếu kiên nhẫn, mới thấy hai buổi không hiểu là bỏ cuộc nên ít người có chứng chỉ. Nói tóm lại, đối với người Việt, việc học tiếng Đức là một vấn đề chưa được quan tâm đúng mức.

 

.

VietTV.de: Được biết ông cũng tham gia vào việc dạy tiếng Đức cho người Việt ở Berlin. Ông có thể cho chúng tôi biết cụ thể hơn một chút không ạ?

NG NTT: Tôi sang Đức từ năm 1988 và sống ở Sachsen hơn 20 năm. Tôi đã mở các lớp tiếng Đức cho người Việt Nam vào những ngày cuối tuần, vì họ không có điều kiện đi học ở trường Đức. Đặc điểm của các lớp học này là: a) Lứa tuổi rất khác nhau, từ 16 đến 61, tức là hai thế hệ cùng học với nhau. b) Trình độ văn hóa khác nhau: Có người đã tốt nghiệp đại học, có người mới học hết lớp 9 ở VN. c) Trình độ ngôn ngữ của học viên cũng khác nhau: có người đã khá tiếng Anh, có người viết một tờ trình đơn giản nhưng vẫn có khó khăn. d) Có người đã sống ở Đức lâu, có người mới sang. Đi học đều đặn cũng là một vấn đề cần nói. Đó là những thách thức rất lớn đối với thày giáo và học viên.

.

VietTV.de: Thế rồi ông đã tổ chức như thế nào?

NG NTT: Trước hết là giáo trình. Nếu dùng giáo trình chính quy của Đức thì nhiều người cảm thấy khó, nên tôi soạn lại, chọn đề tài dạy cho phù hợp với tư duy của người Việt. Diễn giải ngữ pháp dùng cả hình ảnh cho dễ hiểu. Vì không có điều kiện luyện phát âm cho từng người, nên cả lớp đọc đồng thanh những câu đơn giản. Soạn những câu ví dụ tiêu biểu gần với sinh hoạt và làm việc của người Việt rồi khuyên họ học thuộc lòng, chép lại nhiều lần. Kinh nghiệm cho thấy, ai theo học đều đặn chừng một năm, người đó tạm hài lòng với vốn tiếng Đức của mình.

.

VietTV.de: Ông có dự kiến gì trong lĩnh vực dạy tiếng Đức cho cộng đồng người Việt ở Berlin?

NG NTT: Ngoài môn toán ra, tôi thích tiếng Đức. Tôi đã lăn lộn với nó nhiều năm nên tôi sẽ gắn bó với công việc này trong những năm tháng còn lại. Chẳng hạn tôi đang phụ trách một lớp tiếng Đức ban đêm (19 – 22 giờ). Hết khóa này tôi sẽ mở tiếp các khóa sau để phục vụ những người không thể đi học ban ngày được.

 

.

VietTV.de: Rất cám ơn ông đã dành thời gian cho cuộc trò chuyện này.

NG NTT: Không có gì, chào chị, chúc Viet TV có nhiều độc giả.

 

Trò chuyện với nhà giáo Nguyễn Thế Tuyền về HỌC TIẾNG ĐỨC của người Việt ở Đức

Bản tin khác