10

Ảnh: TTXVN

.

Ba tuần trước cuộc đảo chính quân sự bất thành ở Thổ Nhĩ kỳ đã khiến không chỉ nước này rơi vào cuộc „thanh lọc“ (từ dùng của Tổng thống Thổ Nhĩ kỳ Erdogan) chưa có hồi kết, mà cũng khiến Châu Âu đứng trước những thách thức mới. Phía Thổ đổ lỗi cho EU, cho NATO đứng đằng sau hoặc chí ít hậu thuẫn cho phe đảo chính và đe dọa nếu đến tháng mười mà Thổ không nhận được quy chế miễn thị thực dành cho công dân mình thì Thổ sẽ đình chỉ thực hiện Thỏa thuận EU – Thổ xử lý khủng khoảng tỵ nạn. Các nước EU đồng loạt chống lại lời đe dọa và „tối hậu thư“ này của Thổ đồng thời cũng nghĩ đến „Phương án B“ cho giải pháp tỵ nạn. Ông George Soros vốn là người trước kia ủng hộ bà Merkel trong vấn đề tỵ nạn thì nay cho rằng „chính sách tỵ nạn của Angela Merkel coi như phá sản“ và khủng hoảng tỵ nạn đã dẫn EU dần dần đi đến tan rã. Sang năm Đức, Hà Lan và Pháp bầu cử; tháng mười tới Hungari trưng cầu dân ý về vấn đề tỵ nạn và Áo bầu cử lại Tổng thống; tháng mười hoặc mười một Italia cũng tổ chức trưng cầu dân ý về Hiến pháp. Áo  là nước EU đầu tiên lên tiếng yêu cầu chấm dứt đàm phán với Thổ về việc gia nhập EU. Sau Brexit, Ba lan cũng được cho là đang tìm kiếm sự hậu thuẫn của Mỹ thay vì trông chờ vào EU. Khủng bố IS đang đẩy Pháp đứng trước bờ vực cuộc nội chiến.

.

Ở trong nước tỷ lệ người ủng hộ bà Merkel giảm đáng kể, trong khi đó lực lượng chính trị dân tộc cực đoan, mị dân lại đang thắng thể. Bọn khủng bố tuy chưa gây ra những hành động như ở Pháp, Bỉ hay Thổ nhưng đã gây hoang mang cho dân chúng và khiến nước Đức phải ở trong „tình trạng chiến tranh“ với khủng bố, như tuyên bố của Thủ tướng Merkel.

.

Ấy vây mà lại còn thêm những gánh nặng từ cuộc đảo chính bất thành ở tận Thổ Nhĩ kỳ. Gánh nặng đó không chỉ từ việc đang có dòng người Thổ chạy trốn sang Đức xin tỵ nạn chính trị mà còn từ cộng đồng hơn ba triệu người Thổ đang ở Đức. Theo lời kêu gọi của hơn chục tổ chức của cộng đồng Thổ Nhĩ kỳ một cuộc biểu tình lớn đã được tổ chức tại Köln cách đây một tuần. Với hơn ba chục ngàn người tham gia và hơn hai ngàn cảnh sát, cuộc biểu tình diễn ra tương đối hòa bình. Nhưng những vấn đề sau cuộc biểu tình này mới làm đau đầu những nhà chính trị Đức và có nguy cơ gây mất ổn định xã hội.

.

Trước hết là về bản thân cộng đồng người Thổ ở Đức

.

Ở Đức hiện có hơn ba triệu người Thổ sinh sống, là cộng đồng người nước ngoài đông nhất (gần 1/3) và cũng phức tạp nhất hiện nay. Xuất phát điểm là từ việc nhận „công nhân khách“ để tái thiết nước Đức sau chiến tranh và đặc biệt đông nhất là những năm 60 thế kỷ trước. Khác so với người Italia, Ba Lan đã hội nhập khá tốt thì người Thổ lại hầu như sống tương đối co cụm trong những „xã hội song hành“. Thế hệ những người sang đoàn tụ sau này hầu như không biết tiếng Đức, không có công việc ổn định, đa phần làm việc nội trợ, sinh và nuôi con. Các thế hệ sinh ở Đức cũng theo vết chân của cha ông. Số ít thành công và hòa nhập hoàn toàn nhưng đại đa số vẫn ở tâm trạng giằng xé giữa hai nền văn hóa. Theo luật quốc tịch của Đức và của Thổ thì nhập quốc tịch Đức đồng nghĩa với việc mất quốc tịch Thổ. Tuy vậy thì vẫn có khá nhiều ngoại lệ. Theo thống kê hiện nay có đến 500.000 người mang hai quốc tịch Thổ và Đức.

.

Trước đây việc nhập quốc tịch Đức được cho là biểu hiện của sự hội nhập của người nhập cư vào xã hội sở tại, vì khi nhập tịch họ phải từ bỏ quốc tịch gốc và tuyên thệ trung thành với Nhà nước Đức, chấp nhận thể chế chính trị ở đây. Nhưng đáng nói là tình trạng những người Đức gốc Thổ hay người song tịch đều không cảm thấy họ gắn bó với nước nơi họ đang sinh sống. Nhiều người thường „dị ứng“ và „công kích“ nước Đức, mặc dù vẫn đi bỏ phiếu nhưng không coi những nhà lãnh đạo Đức là lãnh đạo „của họ“. Hầu như họ hướng hết về quê hương cũ, coi Tổng thống Erdogan mới là Tổng thống thực sự của họ, chứ không phải Tổng thống Đức Joachim Gauck.

Đa số người Thổ, kể cả những người sinh sống khá lâu hay sinh ra ở Đức đề cho rằng xã hội Đức hình như không thừa nhận họ là một phần của đất nước này và người Đức „xịn“ vẫn coi họ không phải là „người Đức“. Còn người Đức cũng khá bức xúc vì những người này sống ở Đức, có hộ chiếu Đức nhưng giương cờ Thổ, biểu tình chống lại lực lượng đảo chính, ủng hộ Tổng thống Erdogan, ủng hộ án tử hình. Nhiều người nói, nếu những người này muốn thì họ về Thổ mà biểu tình, mắc mớ gì mà biểu tình gây mất trật tự ở đây. Câu chuyện hai quốc tịch tưởng đã bị „lãng quên“ hơn chục năm qua nay lại được xới lên. Đảng Xanh, Cánh tả và cả Đảng dân chủ xã hội SPD thì ủng hộ hai quốc tịch, coi đó là „sự tiến bộ“.  Tờ báo TAZ ở Berlin có lần còn viết „những ai là người Đức có thể trung thành với nhiều người : Giáo hoàng, ca sĩ Rihanna hay cả Thủ hiến bang Bayern Seehofer. Điều này làm nên nền dân chủ hiện đại. Còn những người „bảo thủ“ của Liên minh dân chủ cơ đốc giáo CDU thì cho rằng một cá nhân không thể tuyên thệ trung thành với hai nhà nước và nếu SPD, Đảng Xanh cho rằng người dân không phải là đầy tớ mà nói họ phải trung thành với ông chủ, họ là „chủ nhân“, „chủ thể quyền lực“ thì những người hai quốc tịch có thể đồng thời là hai chủ thể quyền lực khác nhau được hay không, nhất là khi nguyên tắc, mục tiêu và lợi ích của hai chủ thể này (như Đức và Thổ) lại khác nhau hoàn toàn?

.

Ý kiến trung dung thì cho rằng hai quốc tịch chính là cơ hội để những người này không phải day dứt lựa chọn hay phải từ bỏ nguồn gốc, lịch sử hay văn hóa của mình. Nhưng thực tế như ở Mỹ đã chứng minh, những người gốc Anh hay gốc châu Âu khác, gốc Á, Phi đều coi mình là công dân Mỹ trong khi vẫn giữ văn hóa, lịch sử của mình. Có phải vì nhập tịch hay từ bỏ quốc tịch mà mất đi cái gốc văn hóa của mình đâu. Chỉ có điều những người Thổ ở Đức, trong đó có nửa triệu người hai quốc tịch phải cân nhắc giữa việc thực hiện quyền và nghĩa vụ từ quốc tịch nào cho phù hợp. Những tiếng nói vừa qua từ cộng đồng Thổ khiến dư luận Đức lo ngại, vì không có lý gì gần tám mươi triệu phải thay đổi để phù hợp với ba triệu như người Thổ yêu cầu (nước Đức phải thay đổi để phù hợp với thực tế là người Thổ ở Đức quan tâm đến chính trị ở Thổ hơn là ở Đức).

.

Liệu nguyên thủ quốc gia của nước khác có quyền phát biểu ở cuộc biểu tình ngoài trời ở Đức hay không ?

.

Câu hỏi này cứ ngỡ  đơn giản nhưng hóa ra trong quan hệ Đức-Thổ lại là vấn đề gây tranh cãi.

Trước biểu tình, cảnh sát đã cấm Ban tổ chức chiếu video bài phát biểu của Tổng thống Erdogan vì lo ngại sẽ làm tình hình phức tạp hơn do có hàng loạt cuộc biểu tình của lực lượng chống Erdogan và cực hữu cũng đăng ký với cảnh sát. BTC đã kiện ra Tòa án Hiến pháp vì cho rằng quyết định này cản trở quyền cơ bản của công dân là quyền biểu tình. Tòa án Hiến pháp trong quyết định cực ngắn nhưng cô đọng của mình đã phán quyết không đồng ý với đề nghị của BTC về việc chiếu video clip bài phát biểu này. Về pháp lý, phán quyết của Tòa bảo hiến là „không được kháng cáo và là quyết định cuối cùng“, với nội dung là việc chiếu video clip không nằm trong quyền biểu tình; chính khách và nguyên thủ nước ngoài không có quyền đương nhiên được phát biểu trong các cuộc biểu tình ngoài trời ở Đức, dù việc mời diễn giả phát biểu lại là quyền của người biểu tình.

.

Qua phán quyết của Tòa án Hiến pháp có thể thấy ba điều hết sức quan trọng khi xem xét một việc tương tự :

Thứ nhất, đó là vấn đề bảo đảm an ninh. Các cơ quan hành chính cần phải xem xét cân nhắc yếu tố bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trước khi cấp phép cho một cuộc biểu tình ngoài trời. Nếu sự tham dự của chính trị gia nước ngoài, gồm cả nguyên thủ nước ngoài hoặc chiếu video lên màn hình lớn có nguy cơ mất trật tự hoặc không bảo đảm an ninh, an toàn thì có thể cấm.

Thứ hai, Tự do ngôn luận, tự do biểu tình là quyền cơ bản của công dân. Nhưng quyền này không bao hàm quyền được mời nguyên thủ, thành viên chính phủ nước ngoài đến phát biểu.

Thứ ba, đó là vấn đề chủ quyền quốc gia của Nhà nước Đức. Một chính trị gia, nhất là nguyên thủ quốc gia nước ngoài không thể đơn giản đến Đức và đưa ra những tuyên bố chính trị. Đây là vấn đề liên quan đến quan hệ ngoại giao và thuộc thẩm quyền của Liên bang và do đó phải hết sức nhậy cảm. Trước đây Erdogan đã ba lần phát biểu tại các cuộc biểu tình ở Köln 2008, 2014 và  Düsseldorf 2011. Trong cả ba lần này ông Erdogan đều đến với tư cách cá nhân và đã gây ra làn sóng phản đối ở Đức./.

.

Theo FB Nguyễn Hữu Tráng

.

https://www.tagesschau.de/inland/tuerkeidemo-rechtslage-101.html

http://www.spiegel.de/politik/deutschland/doppelpass-fuer-deutschtuerken-war-ein-fehler-kolumne-augstein-a-1106072.html

Nguyễn Hữu Tráng: ĐẢO CHÍNH BẤT THÀNH Ở THỔ, BIỂU TÌNH LỚN Ở ĐỨC

Bản tin khác